۱۹- تربیت سخت نیست

بسم‌الله الرحمن الرحیم

کارشناس: استاد مهدوی ارفع

عنوان: تربیت فرزند براساس نامه ۳۱، تربیت سخت نیست

• یکی دیگر از جلوه‌هایی که ثابت می‌کند تربیت، اگرچه امری بسیار مهم است، اما لزوماً پیچیده و دشوار نیست، “کلید انصافی“ است که امیرالمؤمنین علی (ع) برای تنظیم روابط اجتماعی به دست فرزندشان می‌دهند.

همان‌طور که در جلسات گذشته اشاره شد، نامۀ سی‌ویکم نهج‌البلاغه، چهارچوب روابط انسان را در چهار حوزه تبیین می‌کند:

• رابطه با خود
• رابطه با خدا
• رابطه با امکانات طبیعت
• رابطه با دیگران (روابط اجتماعی)

حضرت در حوزۀ روابط اجتماعی، به جای آنکه فهرستی طولانی از بایدها و نبایدها ارائه دهند، یک شاهکار تربیتی انجام داده و تنها یک اصل بنیادین را معرفی می‌کنند. این اصل آن‌قدر کارآمد است که اگر همگان آن را رعایت کنند، بخش بزرگی از مشکلات اجتماعی برطرف خواهد شد. آن کلید انصاف این است:

“ای پسرم، خود را میان خود و دیگران، میزانی قرار ده. پس آنچه را برای خود دوست داری، برای دیگران نیز دوست بدار و آنچه را برای خود نمی‌پسندی، برای دیگران نیز مپسند. “

این همان اصلی است که در فرهنگ ما از آن با تعبیر «کلاه خود را قاضی کردن» یاد می‌شود.

 حضرت در ادامه، مصادیق این اصل را روشن‌تر می‌سازند:

• ستم روا مدار، آن‌گونه که دوست نداری به تو ستم شود. نیکوکار باش، آن‌گونه که دوست داری به تو نیکی کنند.
• آنچه را برای دیگران زشت می‌داری، برای خود نیز زشت بشمار و چیزی را برای مردم بپسند که برای خود می‌پسندی.

این یک کلمۀ ساده اما عمیق است: انصاف؛ یعنی نیمی برای تو و نیمی برای دیگران.

• آیا دوست نداری وقتی در شرایط اضطراری قرار داری، کسی راه پارکینگ تو را مسدود کرده باشد؟ پس تو نیز هرگز، حتی برای یک دقیقه، چنین کاری را با دیگران نکن.
• آیا دوست داری فرزندت به تو احترام بگذارد؟ پس تو نیز به او احترام بگذار. چه معنایی دارد که برای خنداندن دیگران، فرزندت را در جمع دست بیندازی؟ اگر چنین کنی، دیگر حق نداری از بی‌احترامی او در آینده گله‌مند باشی.

اگر همین یک اصل را به فرزندانمان بیاموزیم، دنیا گلستان خواهد شد. باید به آن‌ها یاد دهیم که هر رفتاری که در حق دیگران انجام می‌دهند، اگر همان رفتار با خودشان تکرار شد، حق اعتراض نخواهند داشت.

• دوست داری چگونه صدایت کنند؟ دیگران را همان‌گونه صدا کن.
• دوست داری چگونه نگاهت کنند؟ به دیگران همان‌گونه نگاه کن.

اگر همگان این اصل را رعایت کنند، تمام جامعه اصلاح خواهد شد

منابع:

• نامه ۳۱ نهچ‌البلاغه